به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل از ورایتی، این دوران نهتنها نامهای بزرگی چون ایوا دوورنی برای جان بخشیدن به عکسهای تاریخی در مستندهایشان از هوش مصنوعی بهره میبرند، بلکه بازار تازهای شکل گرفته که در آن مستندسازان تصاویر خام و آرشیوی خود را مستقیماً به شرکتهای آموزشدهنده مدلهای هوش مصنوعی میفروشند.
در نشست تخصصی امسال جشنواره ایدفا با عنوان معنادار «آیا هوش مصنوعی مستند مرا میدزدد؟»، کارشناسان حقوقی و تهیهکنندگان آرشیو به بررسی فرصتها و خطرات این تجارت نوظهور پرداختند. به گفته وندی برنفیلد، مدیرعامل شرکت Rights Stuff، شرکتهای هوش مصنوعی در سالهای نخست بدون اجازه و همانند روزهای اولیه یوتیوب، هر محتوایی را در فضای وب میبلعیدند. اما اکنون با ظهور پلتفرمهای «گردآورنده هوش مصنوعی» که دادهها را برای مدلهای مختلف تجمیع میکنند، پای قراردادهای رسمی و پرداخت پول به میان آمده است.
با این حال، این معامله آنقدرها هم که در نگاه اول به نظر میرسد ساده و سودآور نیست. از میان حدود ۱۵ پلتفرم گردآورنده فعال، تنها تعداد اندکی در قراردادهای خود بندهای مشخصی برای حفاظت از حقوق معنوی خالقان اثر در نظر میگیرند و همین پلتفرمها معمولاً مبالغ کمتری پرداخت میکنند. الیزابت کلینک، تهیهکننده باسابقه آرشیو، هشدار میدهد که بسیاری از فیلمسازان بدون آگاهی از پیامدهای حقوقی، قراردادهایی را امضا میکنند که اختیار کامل آثارشان را از دستشان خارج میکند. او به نمونه فیلمسازی کانادایی اشاره میکند که تنها پنج روز برای انصراف از استفاده تصاویرش در آموزش هوش مصنوعی مهلت داشت و تغییر این بند ماهها زمان برد. به باور کلینک، اگر حقوق اشخاص ثالث و مجوزهای بیمه در تصاویر آرشیوی بهدقت شفاف نشوند، فروش آنها میتواند دردسرهای قانونی جدی ایجاد کند.
از سوی دیگر، این بازار فرصتهای غیرمنتظرهای نیز به همراه داشته است. استر ون مسل، مدیرعامل First Hand Films، که در ابتدا این روند را یک «معدن طلا» میدید، معتقد است هوش مصنوعی به شدت نیازمند تنوع محتواست. به گفته او، بخش عمده دادههای فعلی هوش مصنوعی محدود به تصاویر جریان اصلی و رفتارهای کلیشهای است؛ تا جایی که بسیاری از مدلها حتی نمیتوانند صحنهای ساده مانند پر کردن ماشین ظرفشویی را درست بازسازی کنند! اکنون که غولهای فناوری از فاز خرید فلهای تصاویر باکیفیت HD عبور کردهاند، به دنبال آرشیوهای خاصتر، قدیمیتر و روایتهای متنوعتر از فرهنگها و اقلیتهای گوناگون هستند؛ موضوعی که میتواند جان تازهای به بازار راکد فیلمهای قدیمی بدهد.
اما این سکه روی دیگری هم دارد: نگرانی از برداشتهای غیرمجاز باعث شده آرشیوهای رایگان و کتابخانههای پژوهشی بزرگ دسترسی آزاد به منابع خود را محدود کنند. در نتیجه، مستندسازان مستقل که زمانی به رایگان به گنجینههای تاریخی دسترسی داشتند، اکنون با درهای بسته روبهرو هستند. در این میان، مرز میان فرصت درآمدزایی و حفاظت از حریم خصوصی سوژهها و اصالت تصویر، مهمترین چالشی است که مستندسازان باید پیش از امضای هر قراردادی به آن پاسخ دهند.